Tuvalet Eğitimi

Konu, 'Çocuk Psikolojisi' kısmında Legolas tarafından paylaşıldı.

  1. Legolas

    Legolas Moderatör

    Tuvalet eğitimine başlamak için en önemli ihtiyaç sizin ve çocuğunuzun bu sürece hazır olması. Onu gündelik olarak cesaretlendirip motive etmek için gerekli enerji ve zamanınız olduğunda siz hazırsınız demektir. Çocuğunuz ise tuvalet eğitimine hazır olduğunu belli ipuçları aracılığıyla ifade eder:

    • Yürüyebiliyor ve bir yerde bir süre oturabiliyorsa,
    • Artık, bezinin ıslak ya da kirli olduğunu haber vermeye başladıysa,
    • Tuvalet ya da lazımlığın ilgisini çekmeye başladıysa,
    • Basit yönergeleri anlayıp takip edebiliyorsa,
    • Bezi kirli ya da ıslak olduğunda rahatsız hissediyorsa,
    • Gün içinde 2 saat boyunca ya da daha fazla kuru kalabiliyorsa,
    • Uykusundan kuru bir şekilde uyanıyorsa,
    • Kendi çamaşırını kendisi indirip tekrar çekebiliyorsa.. tuvalet eğitimi için hazırdır.
    Uygun zaman, sizin ve onun tuvalet eğitimi için hazır olduğunuz zaman… Peki ya hiç uygun olmayan zaman.. Yorucu geçiş dönemleri tuvalet eğitimine başlamak için uygun olmayan zamanlardır.

    • Kreşe başlamasına sadece bir hafta kala,
    • Meme emmeyi, ya da biberon kullanmayı bıraktıktan hemen sonra,
    • Emzik alışkanlığını bırakmaya çalıştığı bir zamanda,
    • Emzik alışkanlığını bırakmaya çalıştığı bir zamanda,
    • Evliliğinizde sorunlar varsa ve ayrılık söz konusuysa,
    • Gün içinde ilk kez sizden ayrılacağı zamanlarda ve bakıcı gelmeye başladığında,
    • Yeni bir kardeş bekleniyorken ya da bu kardeş henüz dünyaya gelmişken…
    Bu dönemler kendi başlarına yeterince stresliler, dolayısıyla tuvalet eğitimine başlamak için biraz daha beklemek gerekecek.

    Çocuğunuz ve siz tuvalet eğitimi için hazırsınız, öyleyse başlayın:

    Öncelikle tuvalet ve lazımlık arasında bir seçim yapın. Lazımlığın avantajlı yanları taşınabilir olması ve çocuğunuzun ona daha kolay alışabilmesi. Bu noktada çocuğunuzdan gelen ipuçlarını izlemekte fayda var, o hangisini tercih ediyorsa onunla devam edin. Hem tuvalet hem lazımlığı kullanması için cesaretlendirmek de başka bir seçenek elbette.

    Eğer tuvalet eğitimine lazımlıkla başlamaya karar verdiyseniz, lazımlık denemelerine, önce lazımlığı çocuğunuzun normal yaşam alanlarına koyarak başlayın, istediği kadar dokunmasına oynamasına izin verin, bu sayede lazımlığa daha aşina hisseder. Lazımlık onun özel koltuğu olduğu olsun ve bu koltuğa yani lazımlığa, önce giysileriyle otursun. Bu esnada istediği zaman oturması için izin verin ancak, oturması için zorlamayın da.

    Çocuğunuz lazımlığa üstünde giysisi olduğu halde oturmaya alıştıktan sonra, şimdi sıra bezi ve çamaşırı olmadan lazımlığa oturmaya alışmasında. Lazımlığa bezi ve çamaşırı olmadan oturduğunda da kendini rahat hissetmesini sağlayın.

    Çocuğunuza kolayca çıkarabileceği giysiler giydirin ve tuvalet ihtiyacına dair herhangi bir ipucu gördüğünüzde lazımlığa oturtun. Bu ipucu bir yüz ifadesi olabilir, yaptığı işi bir süreliğine durdurması olabilir.

    Çocukların çoğu günde bir kere ve çoğunlukla da yemek saatinden sonra kakasını yapar. Çocukların çoğu büyük sıvı tüketimlerinin ardından, o saat içinde işerler. Bu anları takip edin.

    Çocuğunuzdan gelen sinyalleri takip etmeye ilaveten, onu düzenli olarak da lazımlığa oturtun, yanında kalın ve sohbet ederek, kitap okuyarak ya da daha güzeli bunu bir oyuna dönüştürerek kendini orada rahat hissetmesini sağlayın. Çocuğunuzun lazımlığa oturmasından övgüyle bahsedin ama tuvaletini yapmadığı zaman hayal kırıklığınızı dile getirmeyin, çocuğunuzun yanında olun ve sabırlı olun.

    Tuvaletini lazımlığa yapmaya alıştıktan sonra artık klozete yapmayı öğrenmek için de hazır demektir.

    Tabii bu süreç içinde kazalar da olacak..
    “Sorun Değil. Böyle kazalar olabilir.”

    Bu süreçte ara ara altına kaçırması son derece normaldir. Sakin kalın ve onu cesaretlendirmeye devam edin.. “Galiba zamanında yetişemedik tuvalete, belki bir dahaki sefere yetişiriz” gibi hem cesaretlendiren, hem de çok zorlamayan cümlelerle teşvik edin. Sabrınızın azaldığı zamanlarda, kendi kendinize, kazaların öğrenme sürecinin doğal bir parçası olduğunu hatırlatın. Azarlamak, cezalandırmak, disipline etmek için katı kurallar koymak bu süreci kolaylaştırmak yerine zorlaştıracak. “Artık büyüdün. Bebekler altını ıslatır, sen artık abi/abla oldun.” gibi çocuğunuzun altında ezileceği cümlelerden özellikle kaçının. Ona çok yüklenmek değil, yeni bir beceri kazandırmak istiyorsunuz , bunun için çocuğunuzda gerçekçi beklentiler yaratmakta fayda var, henüz öğreniyor olduğunu, yepyeni bir şey öğreniyor olduğunu kendinize hatırlatın, ona da hissettirin. Altına kaçırma kazalarından sonra üstünü değiştirirken “hadi gel bunları temizleyelim” diyerek temizlenmesi sürecine çocuğunuzu da katın.

    Başka herşeyde olduğu gibi, tuvalet alışkanlığını kazanma sürecinde de çocuklar birbirlerinden farklı özellikler gösterirler. Bu süreç içinde bir aşamadan diğerine çok çabuk bir biçimde geçebilirler; örneğin, önce lazımlığa çişini yapan çocuklar, kısa süre sonra kakalarını da yapmaya başlayabilir ve çok kısa bir zaman içinde geceleri altlarını ıslatmamayı öğrenmiş olabilirler, ya da bir aşamadan diğerine geçmek için ayların geçmesini beklemek zorunda kalabilirsiniz. Her iki durum da tam olarak normaldir.

    Bu süreçte karşılaşabileceğiniz bazı güçlükler de var tabii… örneğin,
    Çocuğunuz tuvaletini yapıp sonrasında sifonu çekmeyi reddedebilir,

    Çoğu çocuk, “kendilerine ait bir parçanın” yok olmasını görmeyi istemedikleri bir gelişimsel dönemden geçer ve bu yüzden de kakalarının yok olduğunu görmek istemez ve sifonu çekmeyi reddederler. Büyük olasılıkla sifonu çekmemesinin nedeni bu olacaktır ama bunu açıklamaya çalışmayın ve bu durumu gereğinden fazlabüyütmeyin. Buradaki güçlüğü aşmanın yolu basit: sabırlı olun. Bu kısa sürelik bir takılmadır ve bir zaman sonra çocuğunuz sifonu çekip gidenleri izlemekten bile keyif alır hale gelecektir.

    Daha önce altını bağlamadan dışarı çıktığınızda başınıza çeşitli kazalar geldi, bu yüzden dışarı çıkarken altını bağlayıp bağlamama konusunda emin olamayabilirsiniz…

    Bir an bez takılması, diğerinde sadece kilotuyla kalmak çocuğunuzun aklını karıştıracaktır. Tuvaletini tutması mı gerekiyor? Yoksa tutmasa da olur mu? Bu nedenle hem evdeyken, hem dışarı çıkarken, hem de gündüz kreşte, tutarlı olun ve çocuğunuzun ne yapmasını beklediğinizden emin olmasını sağlayın. Çocuğunuz henüz yeni yeni tuvalet alışkanlığı kazanıyorsa, arabanızın arka bagajında bir lazımlık bulundurmanız işe yarayabilir. Böylelikle acil durumlar konusunda hazırlıklı olmuş olursunuz. Ayrıca bir yerden başka bir yere gitmeden hemen önce, çocuğunuzu, tuvaleti olduğunu söylemese bile denemesi için teşvik edin.

    Çocuğunuz neredeyse bir aydır tuvelete gidiyor/lazımlığı kullanıyor ama şimdi bir anda, bebek bezine dönmek istediğini söyledi…

    Ev içinde neler olup bittiğini yeniden gözden geçirin. Tuvalet alışkanlığı 2-3 yaş çocuklarının edindiği son gelişimsel beceridir ve herhangi bir sorun olduğu durumlarda yaşanan gerileme durumu- regresyon (örneğin 4 yaşında bir çocuğun yaşanan bir sorun üzerine bir anda biberondan süt içmek istemesi gibi daha güvenli önceki dönemlere dönme isteği) en çabuk bu noktada görülebilir. Çocuğunuzun rutin hayatını bozabilecek ve onda bir önceki dönemin güvenliğine dönme isteği uyandıracak neler olabileceğini gözlemleyin. Çocuğunuz devamlı olarak yeniden altına kaçırmaya ve tuvaletini haber verememeye başlarsa, yeniden denemeye hazır olana kadar bir süre bebek bezine dönmenizde yarar var. Bu ve benzeri durumlar, çocukları hedefe ulaşmada bir süre geri adım atmalarına neden olabilir ama bu hedeflerine hiç ulaşmayacaklar demek değildir.

    Tuvalet eğitimini eğlenceli hale getirmek için…

    • Kuru ve ıslak oyunu oynayın. Musluğun altına geçip ellerini ıslatın ve ıslak kavramını öğretin. Sonra kurulayın ve kuru kavramını öğretin. Sonra ev içinde farklı eşyaları ıslatarak, ıslak mı kuru olduğunu tahmin etmesini isteyebilirsiniz.
    • En sevdiği oyuncağından yardım alın, örneğin oyuncak ayısının çamaşırını indirip lazımlığa oturtabilir ve işetebilirsiniz.
    • Tanıdığı herkesin, hatta dedenin bile tuvalete işediğini anlatın. Evde tuvaleti kullananlar için özel bir kart hazırlayın,beraber resimleyin ve bunu banyoya asın.
    • Çevrenizdeki hayvanları gözleyerek onların nasıl işedikleri üzerine konuşun.
    • Ağzınızdan başlayarak yemeklerin sindirim boşaltım sisteminizdeki macerasını parmağınızla hayali bir çizgi çizerek anlatın, onu da bu oyuna davet edin. Yemeklerin enerji veren kısımlarını alıp, çöplerini attığımızı anlatın.
    • Dışarı çıktığınızda, bir alışveriş merkezine ya da kafeye gittiğinizde oranın tuvaletini keşfetme oyunu oynayın.
    Çocuğunuzu en iyi tanıyan sizsiniz, bu oyunlardan çocuğunuza en uygun olan herhangi birini seçebileceğiniz gibi tamamen hayal gücünüzü ve yaratıcılığınızı kullanarak yeni bir oyun da üretebilirsiniz.

    Psikolog Aslıhan Başgül
     

Sayfayı Paylaş